|
5. Üçlübir Tanry
I. Müslümanlar soruyor
* Siz gerçekten tek Tanry’ya inanyyor musunuz (muvahhidin)? * Üç Tanry’ya inanyyor musunuz? * Bu Tanrylar kimlerdir? * Tanry nasyl Baba ya da O?ul olarak adlandyrylabilir?
II. Yslami görü?
Genel olarak
1. Yslam inancynyn merkezinde açyk bir ?ekilde tek Tanrycylyk vardyr.
“1 De ki: O, Allah birdir. 2 Allah sameddir. 3 O, do?urmamy? ve do?mamy?tyr. 4 Onun hiçbir dengi yoktur” (Kuran, Yhlas suresi).
2. Yslamiyet ?una emindir: Tanry tamamen insani sözlerle tanymlanamaz. “Baba” ve “O?ul” sözcükleri öncelikle “bedeni” gerçekliklere i?aret ederler. Hristiyanlar her iki kelimeye de ruhsal bir anlam vermeye o kadar aly?my?lardyr ki, bu sözcüklerin do?al anlamlaryny neredeyse tamamen unutmu?lardyr.
3. Kutsal Üçlü?ün, do?a (tabiat) ve ki?i (?ahys, uknum) terimleriyle açyklanmasy fazla yardymcy olmaz: Ki?i kavramynyn Arapça e?anlamlysy ?ahys, görünen bir ?ekil dü?üncesini aktaryrken, hristiyan dogmati?inin kullandy?y terim olan uknum kelimesi günümüz Araplarynca bilinmemektedir. Tabiat kelimesi ise yaratylmy? bir do?a parçasy ile ilgilidir.
4. Kuran, Tanry’nyn Üçlübirli?i hakkyndaki hristiyan ö?retisini üç Tanrycylyk olarak algylar: Hristiyanlar - Ysa’nyn tanymlamasyndan farkly ?ekilde – Allah, Ysa ve Meryem’i üç Tanry olarak tanymlamaktadyrlar.
“Allah: Ey Meryem o?lu Ysa! Ynsanlara, ‘Beni ve anamy, Allah’tan ba?ka iki tanry bilin’ diye sen mi dedin, buyurdu?u zaman o, ‘Ha?a! Seni tenzih ederim; hakkym olmayan ?eyi söylemek bana yaky?maz. Hem ben söyleseydim sen onu ?üphesiz bilirdin. Sen benim içimdekini bilirsin, halbuki ben senin zatynda olany bilmem. Gizlilikleri eksiksiz bilen yalnyzca sensin’” (Kuran, Maide 116).
5. Kuran, Kutsal Ruh’un Üçlübirlikteki üçüncü ?ahys olu?u hakkyndaki hristiyan ö?retisi ile ilgili bir kayyt içermez.
Detayly olarak
1. Kuran’a göre Hristiyanlar, Yahudilerle birlikte ehl-i kitap’tyrlar (kendilerine kitap indirilmi? olanlar). Ancak Kuran’da Hristiyanlaryn tek Tanrycylar (Kuran, Bakara 62; Al-i Ymran 110-115; Nisa 55; Maide 69.82..), kafirler (küffar: Kuran, Maide 17.72-73; Tevbe 30), ya da “ortak ko?anlar” (mü?rikler: Kuran, Maide 31.72) olarak görülüp görülmeyecekleri belirsiz kalmaktadyr.
2. Kuran Hristiyanlary, Tanry’yla ilgili olarak üç (selase) dedikleri için ayyplamaktadyr (Kuran, Nisa 171). Hristiyanlar, Ysa ve Meryem’i kapsar ?ekilde (Kuran, Maide 116), Tanry “üçün üçüncüsüdür” demektedirler (Kuran, Maide 116).14 Gerçekte tek Tanry “do?urmamy? ve do?mamy?” (Kuran, Yhlas 3: lem yelid velem yulad) olmasyna ra?men hristiyanlar Ysa’nyn Tanry (Kuran, Maide 72.116) ya da Tanryo?lu (Kuran, Tevbe 30 ibn; Meryem 34-35 veled) oldu?unu söylemektedirler.
3. Yslami Kuran yorumculary ve teologlary arasynda hristiyanlaryn Tanry kavramy konusunda çok farkly ifadeler bulunmaktadyr. Klasik dönemin büyük Kuran yorumcularyndan Fahrüddin Razi (1149-1209), kendi döneminde hiçbir hristiyanyn Meryem’in Üçlübirli?e dahil oldu?u dü?üncesinde olmady?yny, bu konuda Kuran’da yeralan ifadenin artyk mevcut olmayan sapkyn bir mezhebe ait olmasy gerekti?ini kabul eder. Bir çok ça?da? ilahiyatçy da Razi ile ayny fikirdedirler.
4. Üç Tanrysal ?ahys ö?retisi hakkynda da islami ilahiyatçylar arasynda ?a?ylacak kadar çok anlayy?çy ifadeler bulunmaktadyr. Hatta bazylary, hristiyanly?yn tek Tanrycyly?yn gerçek bir ?ekli oldu?unu kabul etmektedirler. Ancak ?urasy gerçektir ki, müslümanlaryn ço?unlu?u hristiyanlaryn üç Tanrycy oldu?u dü?üncesindedirler.
III. Hristiyan görü?ü
1. Tanry kimdir?
Hristiyanlar kesinlikle tek Tanrycydyr ve Ysrail’den üstlendikleri bu tek Tanrycyly?y korumak çabasyndadyrlar. Tanry tektir. Bu çerçeve içinde, Tanry’nyn kendisini Rab ve Kurtarycy olarak Ysa Mesih’te ve Ysa Mesih aracyly?yyla vahyetti?ine inanyrlar. Bu dü?ünce, Tanry’nyn kendisini, basitçe Ysa’da do?arak de?il ancak Ysa Mesih’te nevcut kyldy?yny kabul eder. Ysa’da insanlyk Tanryly?y içine almaz, Tanrylyk da insanly?y ortadan kaldyrmaz. Hristiyanly?yn ba?yndan beri bunlar Üçlübirlik ö?retisine yönelten teolojik dü?ünce ve ruhsal deneyimlerin ana hatlaryny olu?turmu?lardyr. Bize göre Ysa’dan aldy?ymyz Müjde (Yncil), yalnyzca Tanry’nyn var oldu?unu ve tek oldu?unu de?il, Tanry’nyn kim oldu?unu da söyler. Ysa ö?rencilerini Tanry’yy sevgi dolu tanymaya ve O’nunla birli?e yöneltir:
“Tanry eski zamanlarda peygamberler aracyly?yyla bir çok kez ve çe?itli yollardan atalarymyza seslendi. Bu son ça?da da ... kendi O?luyla bize seslenmi?tir (Yncil, Ybranilere Mektup 1,1-2). Tanry ebedi Sözü, insanlaryn y?y?y olan O?lunu, insanlar arasynda ya?asyn ve onlara Tanry’nyn özünden bilgi versin diye gönderdi (bkz. Yncil, Yuhanna 1,1-18). Ynsan olan ve ‘insan olarak insanlara’ gönderilen Ysa Mesih ‘Tanry’nyn sözlerini söyler’ (Yncil, Yuhanna 3,34) ve yerine getirmesi için Baba tarafyndan görevlendirildi?i Kurtary? eylemini tamama erdirir (bkz. Yncil, Yuhanna 5,36; 17,4). O’nu gören, Baba’yy görmü? olur (bkz. Yncil, Yuhanna 14,9). O, tüm mevcudiyeti ve görünü?ü ile, sözleri ve eylemleriyle, i?aretleri ve mucizeleriyle, hepsinden önce ölümü ve ölüler arasyndan görkemli dirili?iyle, ve sonuçta Gerçe?in Ruhu’nu göndermesi ile Vahyi tamama erdirir ve bütünler; ve Tanry’nyn bizi günah ve ölümün karanly?yndan kurtarmak ve ebedi ya?ama diriltmek için bizimle oldu?unu Tanrysal tanyklykla güçlendirir” (2. Vatikan Konsili, Tanrysal vahiy hakkynda dogmatik bildiri: Dei Verbum, 4).
2. Baba – O?ul
Ysa’nyn eylemleri, davrany?lary ve sözlerine dayanarak ilk esinlemeyi ya?ayan tanyklary (havariler, Yncilciler) Nasyraly Ysa’nyn ‘Babasy’ olarak adlandyrdy?y ve kendisine “Abba-Baba” ?eklinde dua etti?i ile olan e?siz ili?kisini tanymlamak için “O?ul” kelimesini kullandylar. Ysa’nyn yaptyklarynda, örne?in günahlary affetmesinde, O’nun gerçekten Tanrysal bir kudreti kullanmakta oldu?unu gördüler. Buradan Tanry’da bir farklylyk oldu?u sonucuna vardylar, öyle ki, her?eyin bir kayna?y, varolu?un ve ya?amyn bir kayna?y (Baba) ve bu kayna?yn kendisine ya?am verdi?i bütün yaradyly?yn ilk do?any (O?ul). Bu O?ul, “O?ul’un” tam bir adanma ve sevgi ba?y içinde tamamen Baba’dandyr. Ysa kendili?inden mevcut olmuyor, O tamamen, oldu?u her?eyi kendisine veren Baba’dandyr. Böylece, her?eyi Baba’dan alarak, Baba’nyn bir yansymasy, “Baba’yla ayny” olur. Klasik yunan dü?üncesinde geli?en bu “Söz (logos)” terimi, Tanry’daki Baba-O?ul ili?kisini aydynlatmaya yardymcy olur. Söz, do?asyny ifade etmek üzere bilinçten yaratylmy?tyr, ondan farklydyr ama onu aynen açyklar. Ve bu, Nasyraly Ysa’da beden alan (insan olan) Söz’dür.
3. Ruh’taki Söz aracyly?yyla
Baba, Söz-O?ul’u vareder ve O’nun aracyly?yyla dünyayy yaratyr, çünkü Söz Tanry’da etkindir. Böylece bütün yaradyly? Baba’nyn bu Söz’ünün i?aretini ta?yr: Bütün yaratylmy? varlyklar, Tanry’yy tanymanyn bir yolu olabilir (eski Kilise Babalary bunu “sözün tohumu” olarak adlandyrmy?lardyr). Yaradyly?, Tanry tarafyndan “kendi örne?i ve kendi benzeyi?inde” yaratylmy? olan insanda bütünlü?e eri?ir (Tevrat, Yaradyly? 1,27). Ynsan, bu benzerli?i yeniden bularak mükemmelli?e eri?ir. Ynsan olan Söz ona bunun yolunu açar. Ysa aracyly?yyla insanlyk, Ysa’nyn ya?amynyn kayna?y olan Baba’yla do?ru bir ili?ki içine girebilir. Ynsanyn, Tanry tarafyndan Tanry’ya yönelik olarak bu “do?rulu?u”, “do?ru kylynmasy”, (Ysa’da oldu?u gibi) bizde de Kutsal Ruh’un i?idir. Tanry’nyn sevgisinin ruhu, Tanry sözü’nde ve Tanry sözü aracyly?yyla seçildi?imiz bu O?ul ve karde? ili?kisinin ilkesidir. Havari Pavlus, Kutsal Ruh aracyly?yyla Tanry’ya Abba (Baba) diye seslenebilece?imizi söylüyor (Yncil, Galatyalylara Mektup 4,6). Böylece “evlat edinilmi? Tanry çocuklary” oluruz. “Ysa’yla, Ysa aracyly?yyla ve Ysa’da” ya?aryz (Efkaristiya duasynyn giri?i).
4. Baba-O?ul-Ruh
Böylece Tanry’da ikinci bir ayrym ortaya çykar. Ruh, Eski Ahit’te devamly olarak Tanry’nyn yaratycy kudretini, “ruhunu” (Ybranicede ruah, arapçada ruh) tanymlamak için kullanylmy?tyr. Bu ayny ruh peygamberlere vahyetti ve bilincini gerçek Tanry’yy tanymaya yönlendirerek Ysrail halkyny yol gösterdi ve halky iste?ine yönlendirerek tarihini biçimlendirdi. Ruh aracyly?yyla Yaratycy, yarattyklary ile canly bir ili?ki içindedir; ve yaradyly? da Yaratycy’nyn etkisine, yönlendirmesine açyk halde kalyr. Ysa bu vahyi onaylamy?tyr. Öncelikle kendi ?ahsynda, çünkü O, Tanryly?y ve insanly?y birle?tiren “Kutsal Ruh’tan do?mu?tur”. Ruh’ta O Tanry’nyn “O?lu” dur ve O’nun yaptyklarynyn (özellikle Luka Yncili’ne bakynyz) kayna?y Ruh’tur. Ancak Ysa ayny zamanda, toplulu?u Tanry’yla ba? içine sokan ve bir kylan kayna?yn da Ruh oldu?unu söylüyor. Bu ili?ki ancak Tanrysal olabilir: Yalnyzca Tanry, Tanry ile ba? içine sokabilir. Bu da Ruh’un Baba ve O?ul ile ayny özden olmasy demektir: Ruh, Tanrysaldyr. Ruh, Tanry’daki birli?in ba?y, Tekli?inin ilkesidir. Baba ve O?ul’un kar?ylykly sevgisi yalnyzca Tanrysal bir özellik de?il, gerçekten Tanry’nyn kendisidir. Böylece ilk hristiyanlaryn çok eski duasy gerçe?e dönü?ür: “Ruh’ta O?ul aracyly?yyla Baba’ya”. Yzledi?imiz Ysa aracyly?yyla, bize vaftizde arma?an etti?i ve bizi “edindi?i” evlatlary olarak yeniden Baba’ya ba?layan Ruh’ta, ya?amymyzyn kayna?yna yöneliriz.
5. Sevgi birli?i
Bu andan itibaren Ruh, Hristiyanlara Tanry’nyn yolunda rehberlik eden “içsel yasa” olur. O, Ysa’yy canlandyrmy?tyr. Bizleri de canlandyryr. Böylece bütün yaradyly?, Tanry’nyn kendisi olan sevgi birli?ine katylmaya ça?rylydyr. Ruh insanlara, Tanry’yla yaradyly?yn ve insanlaryn kendi arasynda bu evrensel bary?ynyn özgür ve yaratycy enstrümanlary olmalary için verilmi?tir. Birlik, Tanry’nyn bütün eyleminin kayna?y ve amacy durumundadyr, çünkü o Tanry’dadyr. Ancak müslümanlardan farkly olarak, bu Tek’li?in bir sevgi birli?i içinde beraberlik oldu?una inanyryz.
“Kilise görevine uygun ?ekilde insanlar ve halklar arasynda birlik ve sevgiyi te?vik etmek için insanlar için ortak olan ve aralarynda birli?e yönelten ?eyi hedefler. Nitekim, bütün halklar tek bir topluluk olu?turur; bir tek insan soyu vardyr, çünkü Tanry insan yrkynyn yeryüzünde oturmasyny istedi; insanlaryn tek bir sonlary vardyr, o da Tanry’dyr. Tanry’nyn iyili?i, lütufkarly?y ve esenlik tasarylarynyn kanytlary olan Tanry’nyn korumacyly?y, seçilmi?ler kutsal kentte bir araya gelene dek, herkese yayylmy?tyr.” (2.Vatikan Konsili, Kilise’nin hristiyan olmayan dinlerle ili?kileri hakkynda bildirge: ‘Nostra Aetate’, Nr. 1)
6. Üçlübirlik
Tanry’nyn Üçlübirli?i hristiyan imany için çok önemlidir. Bu bizi, putlara hayranlyktan kurtaryr, çünkü Tanry tektir ve bizleri diri ve gerçek Tanry’ya tapynmaya yöneltir. Daha ötesi bu, Kutsal Ruh aracyly?yyla Tanrysal birli?e katylmaya ça?rylmy? olan insan soyunun birli?inin kayna?ydyr.
“Beni seviyorsanyz, buyruklarymy yerine getirirsiniz. Ben de Baba’dan dileyece?im ve O, sonsuza dek sizinle birlikte olsun diye size ba?ka bir Yardymcy, Gerçe?in Ruhunu verecek. Dünya O’nu kabul edemez. Çünkü O’nu ne görür, ne de tanyr. Siz O’nu tanyyorsunuz. Çünkü O aranyzda ya?yyor ve içinizde olacaktyr. Sizi öksüz byrakmayaca?ym, size geri dönece?im… O gün anlayacaksynyz ki, ben Babamdayym, siz bendesiniz... Beni seven sözüme uyar, Babam da onu sever. Biz de ona gelir, onunla birlikte ya?aryz“ (Yncil, Yuhanna 14,15-24).
Vaftiz aracyly?yyla hristiyanlar, Ruh’ta Mesih’in bedeninin üyeleri haline gelmi?lerdir. Bu bedende Ysa’nyn görevini sürdürürler: Kötü’nün elinde mahkum insany ölümün güçlerinden kurtarmak. O’nun „bedenine” kabul edilmi? olarak, ya?amyn Tanry’yla birlikteli?inden olu?an sonsuz ya?ama katylyrlar. Bu arma?any alyrlar ve Ysa olan bu arma?andan ya?amaya gayret ederler. Tanrysal gizemlere tapyny?ta sebat etmeli ve Kutsal Ruh’un rehberli?ine uymalydyrlar.
“Tanry, bizde etkin olan kudretine göre, her diledi?imiz ya da dü?ündü?ümüzden çok daha fazlasyny yapabilecek güçtedir. O’na, imanlylar toplulu?unda ve Mesih Ysa’da bütün ku?aklar boyunca, sonsuzlara dek yücelik olsun” (Yncil, Efeslilere Mektup 3,20-22).
7. Tanry’nyn Üçlübirli?i ö?retisinin kayna?y hakkynda
Üçlübirlik dogmasynyn ortaya çyky?yny açyklamak burada çok önemlidir. Bu sayede dogmanyn içeri?iyle aldy?y kültürel görünüm arasynda ayrym yapylabilmesi olanakly olur.
1. Ysa, seçilmi? Ysrail halkyndandyr. Kesin bir tek Tanrycyly?yn ruhu ile doludur (Yncil, Markos 12,28-34). Kitaby Mukaddes defalarca, tek Tanry’nyn yanly? Tanrylara kar?y kyskançly?yndan sözeder. Ysa, Tanry oldu?unu söylemez. Kendini “Tanryo?lu” (Yncil, Yuhanna 10,36) ya da kysaca “O?ul” (bkz. Yncil, Matta 11,27) olarak adlandyryr. Ysa “göksel, Tanrysal” kayna?yna, Daniel’in görümündeki (bkz. Eski Ahit, Daniel 7.bölüm) “Ynsano?lu” ünvanyny üstlenerek i?aret etmektedir. Kesin olan, Ysa’nyn tek Tanry ile ona “Abba” (Baba) diye seslenmeye cesaret edebildi?i bir ili?kide ya?amasydyr. Ysa’nyn döneminde “Tanryo?lu” ve “Mesih” ünvanlary, Ysa’nyn kendisinin kim oldu?unu ifade etmeye yetmeyecek kadar belirsiz kavramlardy. Ysa, Kutsal Ruh’tan nadiren bahseder, yalnyzca Markos 3. bölüm 28 ila 30. ayetlerde. Buna kar?yn çok yo?un bir ?ekilde Ruh’un gücünde ya?ar.
2. Ysa’nyn eziyete u?rayyp çarmyha gerilmesinden ve dirili?inden sonra havariler Ruh’un “kudretli” bir esinlemesi sayesinde Ysa’yla ya?adyklarynyn anlamyny kavrarlar. Böylece bu diri, ölüler arasyndan dirilmi? olan Mesih’in, beraber ya?adyklary ve haçta ölü?ünü gördükleri Nasyraly Ysa ile ayny oldu?unu anlarlar. Ysa’nyn Kurtarycy ve Rab oldu?unu ve Baba’syna olan ili?kisinde e?siz bir ?ekilde Tanryo?lu oldu?unu ifade etmeye cesaret ederler. O zaman Üçlübirlik ifadeleri sykla?yr, “Tanryo?lu” ünvany kullanylmaya ba?lanyr, mevcudiyetini daha adyny bile koymadan çok kudretli bir ?ekilde ya?adyklary “Tanry’nyn Ruhu’ndan” (Yunanca pneuma: Tanrysal nefes) bahsetmeye ba?larlar. Böylece, Tanry’nyn Baba, O?ul ve Kutsal Ruh oldu?u merkezi hristiyan iman ifadesi do?ar. Bu ifade kendini, Dirilmi? Olan’yn gerçekli?ine borçludur ve havarilerin imanynda köklenmi?tir.
3. Üçüncü ve dördüncü yüzyyllarda sayyca çok olan sapkyn heretik ö?retiler nedeniyle tek Tanry’ya ve Baba, O?ul, Kutsal Ruh gerçe?ine olan imany güçlendirmek, vurgulamak gerekti. Gitgide ilerleyen bir olgunla?ma süreci 1215 yylyndaki Dördüncü Lateran Konsili’nin formel ifadesine kadar sürdü. Bu, Tanrysal do?anyn üç ?ahystan olu?tu?unu, ancak tek oldu?unu açyklar. Bu do?a kayna?y olmayan kaynak Baba’yy, kayna?yny ezelden önce Baba’ya borçlu olan O?ul’u ve her ikisinden kaynaklanan Ruh’u kapsar – ancak her üçü de ayny özdür.15
IV. Hristiyanlar yanytlyyor
1. Hristiyanlar açykça tek Tanry’ya inanyrlar. Klasik hristiyan teolojisi bunu ?u kesinlikle ifade eder: Tanry yaradyly?a olan ili?kisinde tek, yalnyz bir tek olarak etkindir.
2. “Üçlübirlik” Tanry’nyn tarih boyu kurtarycy eylemiyle ve O’nun içsel ya?amyyla ilgilidir ve O’nun tekli?ini asla engellemez. Matematik synyflandyrmalar Tanry’nyn gerçe?ini ifade edemezler.16 Ayny Tanry Baba’dyr, ayny Tanry O?ul’dur ve ayny Tanry Ruh’tur. Ysa Mesih’te Tanry gerçekten insan olmu?tur. Böylece acyya ve ölüme Tanry kayytsyz kalmamy?tyr. Bu Tanrysal adlar hristiyan imanynyn özüne dahildir ve en ba?tan aktarylan iman mirasynyn bir bölümünü olu?turur. Ancak bu terimler – insani anlamda üreme kavramy gibi – Tanry’da bir üreme, ço?alma anlamynda de?ildir. Böyle bir dü?ünceyi en katy ?ekilde reddetmekte müslümanlarla ayny fikirdeyiz.17 Müslümanlaryn Tanry hakkynda Baba teriminin kullanylmasyna kar?y tavyrlary, hristiyanlaryn Tanry hakkyndaki tüm konu?malaryn betimsel karakteri konusunda bilinçli kalmalaryna yardym edebilir. Hristiyan imany için de Tanry tarif edilemez olandyr. Ba?ka ?ekilde ifade edersek, hristiyanlar “Baba” ve “O?ul” terimlerini müslümanlardan çok daha öte bir anlamda kullanyrlar. Tek Tanry Baba olarak adlandyrylyr, çünkü O bütün varolu?un kayna?ydyr; O?ul olarak adlandyrylyr, çünkü O Ysa’da tamamen bu kaynaktan ya?ar; Ruh olarak adlandyrylyr, çünkü kendini yaradyly?a açynlar, vahyeder.
3. Anlamlary sorulacak olursa “do?a” ve “?ahys” terimleri tarihsel yapylarynda açyklanmalydyr. Bu ba?lamda en önce modern ?ahys kavramy ile klasik felsefi-teolojik gelene?in ?ahys kavramlary belirtilmelidir.
4. Tanry üç farkly olu? halinde vardyr (ahval). Bu hem O’nun bizlerle ili?kisini hem de Tanry’daki ili?kiyi kasteder.18
5. Klasik islamda Tanry’nyn egemenli?ini ifade eden dü?ünce synyflandyrmalaryny kaydetmek yararly olur. Buna kar?ylyk bu synyflandyrmalar islami anlayy?ta Tanry’nyn tekli?ini (tevhid) asla kysytlamazlar. Burada her ?eyden önce iki baky? açysyna dikkat etmek gerekir. Birincisi, Kutsal Üçlübirli?in “?ahyslary”, “Tanry’nyn adlary, syfatlary” (örn. Her ?eye gücü yeten, Merhametli, Her ?eyi bilen ...) synyflandyrmasyna girmezler. Tanrysal adlar ve syfatlar, Tanrysal “do?ayy” tarif ederler; Üçlübirli?in ?ahyslary bu Tanrysal syfatlara ayny ?ekilde ve ayrymsyz sahiptirler. Bu nedenle, Tanrysal “?ahyslary” birbirinden ayyrdetmek için kullanylamazlar. Öte yandan müslümanlar, Tanry için bu kadar çok “güzel isimler” varken, hristiyanlaryn Tanry’yy tanymlamak için neden yalnyzca “üç” isim kullandyklaryny sorarlar. Tüm bu çok sayydaki isimler Tanrysal öze aittir ve hristiyan anlayy?yna göre de Tanry için kullanylabilir.
6. Betimlemelerin (Metafer) kullanylmasy da yardymcy olabilir. Betimleme ayny deyimin bir çok gerçekli?i ifade edebilece?ini ortaya koyar. Bu ?ekilde örne?in ate? ayny zamanda alevi, syca?y ve y?y?y tarif edebilir. Buz, su ve buhar ayny ö?enin üç farkly görünüm ?eklidir.
|